Bronşektazi; akciğerlerimizdeki hava yollarının (bronşların) duvarlarının iltihaplanma ve enfeksiyonlar sonucu hasar görerek kalıcı ve anormal bir şekilde genişlemesi, gevşemesi ve kalınlaşması durumudur.
Sağlıklı bir akciğerde hava yollarının iç yüzeyi, "silya" adı verilen mikroskobik tüycüklerle kaplıdır. Bu tüycükler, soluduğumuz havayla akciğere giren tozları ve mikropları, üretilen mukus (balgam) yardımıyla süpürerek dışarı atmamızı sağlar. Ancak bronşektazide bronş duvarı esnekliğini ve yapısını kaybeder, silyalar hasar görür.
Bunun sonucunda akciğer, ürettiği balgamı dışarı atamaz. Genişlemiş ve deforme olmuş bronşların içinde göllenen bu balgam, bakteriler için mükemmel bir üreme ortamı oluşturur. Bu durum tıpta "Cole'un Kısır Döngüsü" olarak adlandırılır: Enfeksiyon iltihaba yol açar, iltihap bronşları daha da tahrip eder, tahrip olan bronşlarda daha çok balgam birikir ve bu da yeni enfeksiyonlara davetiye çıkarır.
Bronşektazi tek bir hastalık değildir; genellikle akciğeri tahrip eden başka bir durumun veya altta yatan sistemik bir hastalığın sonucudur. Klinik pratiğimizde en sık karşılaştığımız nedenler şunlardır:
Hastalığın şiddeti, akciğerde ne kadar geniş bir alanın etkilendiğine bağlıdır. Bazı hastalar yıllarca sadece hafif bir öksürükle yaşarken, yaygın bronşektazisi olan hastalar çok daha ağır klinik tablolarla polikliniğimize başvurabilirler. En karakteristik bulgular şunlardır:
Hikayesinde "yıllardır geçmeyen balgamlı öksürük" ve "çocuklukta geçirilmiş ağır zatürre/boğmaca" olan hastalarda tanıya gitmek için modern tıbbın sunduğu şu testleri uyguluyoruz:
Bronşektazide, genişlemiş ve tahrip olmuş bronşları eski sağlıklı haline döndürecek sihirli bir ilaç yoktur. Ancak doğru, disiplinli ve çok yönlü bir tedavi ile hastalığın ilerlemesi durdurulabilir, şikayetler minimuma indirilebilir ve hasta tamamen normal bir hayat sürebilir. İngiliz Toraks Derneği (BTS) kılavuzlarına göre temel tedavi adımlarımız şunlardır:
Tedavinin en önemli basamağı balgamın akciğerden atılmasıdır. Bunun için hastalara Postüral Drenaj (özel yatış pozisyonlarıyla yerçekimini kullanarak balgamı boşaltma) ve Aktif Döngüsel Solunum Teknikleri öğretilir. Ayrıca Flutter veya Acapella gibi nefes verirken titreşim yaratarak balgamı parçalayan küçük cep cihazları reçete edilir.
Hastalık alevlendiğinde (balgam miktarı artıp rengi koyulaştığında ve ateş eklendiğinde) balgam kültürüne uygun spesifik antibiyotikler kullanılır. Pseudomonas gibi dirençli bakteri üreten hastalarda, nefes yoluyla çekilen (inhale) veya aylarca süren düşük doz koruyucu antibiyotik (makrolid) tedavileri uygularız.
Eşlik eden astım/KOAH tablosu varsa havayollarını gevşetmek için nefes açıcı spreyler (inhalerler) verilir. Balgamı inceltip atılmasını kolaylaştıran sıvı veya efervesan balgam sökücü (mukolitik) ilaçlar tedaviye eklenir.
İlaçlara ve fizik tedaviye rağmen durdurulamayan çok şiddetli kanaması (hemoptizi) olanlarda veya bronşektazi akciğerin sadece küçük, tek bir bölgesinde sınırlıysa (ve hasta diğer tedavilere yanıt vermiyorsa) Göğüs Cerrahisi tarafından o hastalıklı bölgenin (lobun) ameliyatla çıkarılması (Lobektomi) kesin çözüm olabilir.
Akciğer enfeksiyonlarına karşı bir kalkan oluşturmak adına hastalarımızın her yıl düzenli olarak İnfluenza (Grip) ve Pnömokok (Zatürre) aşılarını yaptırmaları tıbbi bir zorunluluktur. Ayrıca bol su içmek (balgamı inceltir) ve sigaradan kesinlikle uzak durmak tedavinin olmazsa olmazıdır.
Bronşektazi, hastanın hekimiyle bir takım arkadaşı gibi çalışmasını gerektiren kronik bir durumdur. Her sabah bitmek bilmeyen balgamlar ve sık sık geçirdiğiniz enfeksiyonlar kaderiniz değildir.
Her cerrahi ve girişimsel işlem risk taşır. Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Her vakada aynı sonuç elde edilemeyebilir. Erken dönem sonuçları yanıltıcı olabilir, sonuç zamanla değişebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Bu içerik yurt dışından sağlık turizmi için başvuruları ve yurt içinde sağlık hizmeti almayı planlayan hastalara yönelik, hekimlerin toplumu bilgilendirici tanıtımını içeren görsel kullanım kuralına uygun olarak hazırlanmış ve hastaları bilgilendirme amacı taşımaktadır.