Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis adı verilen bakterinin neden olduğu, bulaşıcı ve kronik bir enfeksiyon hastalığıdır. Bakteri vücuda girdiğinde kan ve lenf yoluyla tüm organlara yayılabilme potansiyeline sahip olsa da, vakaların %80'inden fazlasında doğrudan akciğerlere yerleşir (Pulmoner Tüberküloz). Akciğer dışı tutulumlarda ise en sık lenf bezleri, böbrekler, kemikler ve beyin zarı (menenjit) etkilenir.
Hastalık, yalnızca aktif akciğer veya gırtlak (larenks) tüberkülozu olan hastaların öksürmesi, hapşırması, konuşması veya gülmesi ile havaya saçılan gözle görülmeyen damlacıkların (damlacık çekirdekleri) sağlıklı bireyler tarafından solunmasıyla bulaşır. Hastanın eşyalarını kullanmakla, tokalaşmakla veya aynı tabaktan yemek yemekle bulaşmaz; tüberküloz tamamen hava yoluyla bulaşan bir hastalıktır.
Latent (Gizli) ve Aktif Tüberküloz Ayrımı:
Bakteriyi soluyan herkes hasta olmaz. Bağışıklık sistemimiz genellikle bu bakterileri akciğerde hapseder ve uykuya yatırır. Bu duruma Latent (Gizli) Tüberküloz Enfeksiyonu denir; kişi hasta değildir, şikayeti yoktur ve hastalığı başkalarına bulaştırmaz. Ancak bağışıklık sisteminin zayıfladığı durumlarda (kötü beslenme, aşırı stres, diyabet, kanser, HIV enfeksiyonu veya bağışıklığı baskılayıcı ilaç kullanımı), uyuyan bu bakteriler uyanarak çoğalmaya başlar ve Aktif Tüberküloz hastalığı tablosunu oluşturur.
Tüberküloz bakterisi oldukça yavaş çoğaldığı için hastalığın belirtileri aniden değil, haftalar veya aylar içinde sinsi bir şekilde ortaya çıkar. Hastalarımız genellikle bu şikayetleri başlangıçta basit bir soğuk algınlığına yorarak ihmal edebilirler.
Klinik pratiğimizde aktif akciğer tüberkülozu şüphesini uyandıran en temel klasik bulgular şunlardır:
2-3 haftadan uzun süren öksürük şikayetiyle gelen veya risk grubunda olan hastalarımızda, kesin tanı için Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) ve Sağlık Bakanlığımızın algoritmalarına uygun şu modern yöntemleri kullanmaktayız:
Tüberküloz, uzun süreli ve çoklu antibiyotik kullanımıyla kesin olarak tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavi sürecinde en kritik nokta, ilaçların düzenli, eksiksiz ve doktor kontrolünde alınmasıdır. Tedaviyi erken bırakmak, bakterinin ilaçlara direnç kazanmasına (Çok İlaca Dirençli Tüberküloz - MDR-TB) ve hastalığın ölümcül bir hal almasına yol açabilir.
Aktif tüberküloz tedavisinde "Birinci Seçenek" (First-line) olarak adlandırılan dört temel antibiyotik (İzoniazid, Rifampisin, Pirazinamid ve Etambutol) kullanılır.
Hastaların uzun süren bu tedavide ilaçlarını unutmalarını veya bırakmalarını engellemek amacıyla, her bir doz ilacın bir sağlık personelinin veya gözetmenin karşısında içilmesi stratejisidir. Dünyada ve ülkemizde tüberküloz tedavisinin başarıya ulaşmasındaki en temel yaklaşımdır. T.C. Sağlık Bakanlığı Verem Savaş Dispanserleri (VSD) aracılığıyla tüm tüberküloz ilaçları hastalarımıza ücretsiz olarak sağlanmaktadır.
Aktif hastalarla aynı evi paylaşan temaslılara (özellikle çocuklara) ve bağışıklığı baskılanacak olan gizli tüberküloz hastalarına, aktif hastalığın gelişmesini önlemek amacıyla 6 veya 9 ay süreyle koruyucu tekli ilaç (İzoniazid) tedavisi uygulanır.
Unutmayın; verem utanılacak veya saklanacak bir hastalık değil, erken teşhis ve düzenli ilaç kullanımıyla yenilebilen mikrobik bir enfeksiyondur. İnatçı öksürük ve gece terlemesi şikayetleriniz varsa, vakit kaybetmeden kliniğimize veya bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
Her cerrahi ve girişimsel işlem risk taşır. Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Her vakada aynı sonuç elde edilemeyebilir. Erken dönem sonuçları yanıltıcı olabilir, sonuç zamanla değişebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Bu içerik yurt dışından sağlık turizmi için başvuruları ve yurt içinde sağlık hizmeti almayı planlayan hastalara yönelik, hekimlerin toplumu bilgilendirici tanıtımını içeren görsel kullanım kuralına uygun olarak hazırlanmış ve hastaları bilgilendirme amacı taşımaktadır.