Obstrüktif Uyku Apne Sendromu

OBSTRÜKTİF UYKU APNE SENDROMU

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OSAS), uyku sırasında üst solunum yolunun tekrarlayan şekilde tamamen kapanması (apne) veya kısmen daralması (hipopne) ile karakterize kronik bir solunum bozukluğudur. Bu daralma veya kapanma, solunum çabasına rağmen havanın akciğerlere ulaşmasını engeller.

Uykuya daldığımızda kaslarımız doğal bir şekilde gevşer. Ancak OSAS hastalarında, boğaz bölgesindeki yumuşak dokular (yumuşak damak, küçük dil, bademcikler ve dil kökü) solunum yolunu tıkayacak kadar geriye düşer. Bu durum, kandaki oksijen seviyesinin hızla düşmesine (hipoksemi) ve karbondioksit seviyesinin artmasına neden olur. Beyin, bu hayati tehlikeyi algılayarak hastayı mikro düzeyde uyandırır (arousal) ve kasların yeniden kasılarak solunum yolunun açılmasını sağlar. Gece boyunca onlarca, hatta yüzlerce kez tekrarlanan bu döngü, uykunun yapısını bozar ve hastanın dinlendirici olan derin uyku evrelerine geçmesine engel olur. Tedavi edilmeyen uyku apnesi; hipertansiyon, kalp krizi, inme (felç), insülin direnci ve ritim bozuklukları gibi sistemik hastalıklar için bağımsız bir risk faktörüdür.

OSAS Bulguları

Uyku apnesi sinsi bir hastalıktır. Birçok hasta gece yaşadığı solunum durmalarını hatırlamaz; bu nedenle şikayetler genellikle yatağı paylaşan partnerler tarafından fark edilir. Klinik pratiğimizde hastalarımızın şikayetlerini genellikle gece ve gündüz bulguları olarak ikiye ayırıyoruz:

Gece Görülen Bulgular:

  • Şiddetli ve Düzensiz Horlama: Solunum yolundaki daralmanın en belirgin ve en sık rastlanan işaretidir.
  • Tanıklı Apne: Hastanın nefesinin aniden kesilmesi, boğulur gibi sesler çıkarması veya çırpınarak nefes almaya çalışmasının partneri tarafından gözlemlenmesi.
  • Uyku sırasında huzursuzluk ve sürekli pozisyon değiştirme.
  • Gece sık idrara çıkma ihtiyacı (Noktüri).
  • Boyun ve göğüs bölgesinde aşırı terleme.
  • Mide asidinin yemek borusuna kaçması (Nokturnal Gastroözofageal Reflü).

Gündüz Görülen Bulgular:

  • Gündüz Aşırı Uyku Hali (Hipersomnolans): Yeterli sürede uyunduğu düşünülse bile, toplantı yaparken, kitap okurken veya en tehlikelisi araç kullanırken istemsizce uyuyakalma eğilimi.
  • Sabahları yorgun, dinlenmemiş uyanma ve güne başlama zorluğu.
  • Sabahları şiddetli baş ağrısı (Gece kanda biriken karbondioksit damarları genişleterek buna sebep olur).
  • Odaklanma güçlüğü, dikkat eksikliği ve unutkanlık.
  • Artmış sinirlilik hali ve depresyona eğilim.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Polikliniğimize başvuran hastalarımızda, detaylı bir tıbbi öykü (anamnez) ve üst solunum yolu anatomisini de içeren kapsamlı bir fizik muayene sonrasında klinik şüphe oluştuğunda, altın standart tanı yöntemlerine başvuruyoruz.

  • Polisomnografi (Tüm Gece Uyku Testi): OSAS'ın kesin tanısında tüm dünyada kabul gören "altın standart" testtir.  Hastalarımız uyku laboratuvarında bir gece misafir edilir. Bu test sırasında beyin dalgaları (EEG), göz hareketleri (EOG), kas aktivitesi (EMG), kalp ritmi (EKG), burun ve ağızdan geçen hava akımı, göğüs ve karın hareketleri ile kandaki oksijen düzeyi sensörler yardımıyla kaydedilir.
  • Ev Tipi Uyku Apnesi Testi (Poligrafi): Uyku laboratuvarı şartlarının sağlanamadığı durumlarda veya yüksek risk grubunda olup komplike kalp veya akciğer hastalığı bulunmayan seçilmiş hastalarda uyguladığımız, hastanın evinde uyurken yapılan daha sınırlı kanallara sahip bir tarama ve tanı yöntemidir.
  • Apne-Hipopne İndeksi (AHI): Test sonucunda hastanın bir saatlik uyku süresince yaşadığı apne ve hipopne sayısı hesaplanır. AHI değeri; 5-14 arası "Hafif", 15-29 arası "Orta" ve 30'un üzeri "Ağır" şiddette Obstrüktif Uyku Apne Sendromu olarak sınıflandırılır ve tedavi planı bu sonuca göre çizilir.

Tedavi Yöntemleri

Uyku apnesi, kişiye özel planlanması gereken ve tedavi edilebilen bir hastalıktır. Hastalığın şiddetine, anatomik yapıya ve eşlik eden diğer hastalıklara (komorbiditeler) göre güncel tıp literatürü ışığında şu tedavi yöntemlerini uygulamaktayız:

1. Pozitif Havayolu Basıncı (PAP) Tedavileri

Orta ve ağır şiddetteki OSAS tedavisinde dünyada kabul gören en etkili, birinci basamak tedavi yöntemidir.

  • CPAP (Sürekli Pozitif Havayolu Basıncı): Hastanın ağzına veya burnuna oturan bir maske aracılığıyla, basınçlı havanın solunum yoluna iletilmesini sağlayan cihazdır. Bu hava basıncı, uyku sırasında hava yolunun (bir nevi hava ateli görevi görerek) açık kalmasını sağlar. Hastalar ilk geceden itibaren uykularını almış olarak uyanmaya başlarlar.
  • BPAP (İki Seviyeli Pozitif Havayolu Basıncı): Nefes alma ve verme sırasında farklı basınçlar uygulayan, genellikle CPAP'ı tolere edemeyen veya eşlik eden başka solunum sistemi hastalıkları olan hastalarda tercih ettiğimiz bir üst düzey cihazdır.

2.Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Hastalığın derecesi ne olursa olsun tüm hastalarımızın uygulaması gereken temel adımlardır.

  • Kilo Kontrolü: Obezite, OSAS'ın en önemli risk faktörüdür. Toplam vücut ağırlığının %10'u kadar bir kilo kaybı bile hastalığın şiddetini belirgin ölçüde azaltabilmektedir.
  • Alkol, sigara ve uyku öncesi kas gevşetici/sakinleştirici ilaç kullanımından uzak durulması.
  • Pozisyonel Tedavi: Sadece sırtüstü yattığında apnesi olan hastalarda, sırtüstü yatmayı engelleyen yastıklar veya aparatlar ile hastanın yan yatmasının sağlanması.

3.Ağız İçi Araçlar (Oral Apliyanslar)

Hafif ve orta şiddette OSAS'ı olan, anatomik çene yapısı uygun olan veya PAP cihazını kullanamayan spesifik hastalarda tercih edilir. Alt çeneyi öne doğru çekerek hava yolunu mekanik olarak genişleten, uyku sırasında takılan kişiye özel ortodontik protezlerdir.

4.Cerrahi Tedaviler

Sadece Kulak Burun Boğaz veya Çene Cerrahisi uzmanları ile yapılan konsey değerlendirmesi sonucunda, spesifik anatomik bozuklukları olan (çok iri bademcikler, belirgin küçük çene yapısı vb.) ve diğer tedavilere uyum sağlayamayan çok seçilmiş hasta gruplarında uygulanan cerrahi müdahalelerdir.

Unutmayın; kaliteli bir uyku, sağlıklı bir bedenin ve zihnin anahtarıdır. Şikayetlerinizi ertelemeyin ve sağlıklı nefes almak için uzman bir göğüs hastalıkları hekimine başvurun.

Her cerrahi ve girişimsel işlem risk taşır. Sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Her vakada aynı sonuç elde edilemeyebilir. Erken dönem sonuçları yanıltıcı olabilir, sonuç zamanla değişebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir. Bu içerik yurt dışından sağlık turizmi için başvuruları ve yurt içinde sağlık hizmeti almayı planlayan hastalara yönelik, hekimlerin toplumu bilgilendirici tanıtımını içeren görsel kullanım kuralına uygun olarak hazırlanmış ve hastaları bilgilendirme amacı taşımaktadır.